قانون تجارت  اشخاص حقوقی حقوق خصوصی را به دو گروه تقسیم کرده است : شرکت های تجاری و موسسات غیر تجاری
هر گاه دو یا چند نفر به منظور انجام امور تجاری با تسهیم سرمایه و ترسیم نحوه تقسیم سود و زیان طبق مفاد قرارداد، تفاهم نمایند فرآیند فعالیت آن ها یک شرکت تجاری را تشکیل داده است.
به موجب ماده 20 قانون تجارت شرکت های تجاری 7 نوعند : شرکت سهامی ، با مسئولیت محدود ، تعاونی ، نسبی ، تضامنی ، مختلط سهامی و مختلط غیر سهامی
اشخاصی که مایلند در قالب شخص حقوقی ، فعالیت های تجاری اعم از خرید و فروش ، صادرات و واردات و دیگر فعالیت هایی که به نوعی تجاری محسوب می شوند داشته باشند، می بایست یکی از قالب های تجاری فوق را انتخاب نمایند و اشخاصی که مایلند در قالب شخص حقوقی ، فعالیت های غیر تجاری نظیر فعالیت های علمی ، آموزشی ، سیاسی ، فرهنگی ، خیریه و عام المنفعه داشته باشند می بایست موسسه غیر تجاری تشکیل دهند. شایان ذکر است معیار غیر تجاری بودن این موسسات موضوع فعالیت آن ها است اعم از آن که قصد انتفاع داشته یا نداشته باشند.
موسسات غیر تجاری خود به دو بخش تقسیم می شوند :
الف) موسساتی که هدفشان جلب منافع و تقسیم آن بین اعضاء خود نباشد.اینگونه موسسات اصطلاحاَ موسسات غیر انتفاعی نامیده می شوند.موسسات خیریه و انجمن های اسلامی و تخصصی و احزاب و صندوق های قرض الحسنه و گروه های سیاسی را می توان از موسسات غیر انتفاعی دانست.
ب) موسساتی که هدفشان جلب منافع مادی و تقسیم منافع مزبور بین اعضاء خود یا غیر باشد مانند کانون های فنی و حقوقی و موسساتی که هدفشان ارائه خدمات شهری از قبیل نظافت و فضای سبز است.
جهت به ثبت رساندن موسسه غیرتجاری می بایست در تهران به اداره ثبت شرکت ها و در شهرستان به دایره ثبت شرکت های اداره ثبت مرکز اصلی موسسه رجوع شود. در موسسات غیر تجاری، حداقل شرکاء نباید کمتر از دو نفر باشد و قید سرمایه به هر میزان مجاز است.
لازم به توضیح است در موسسات غیر تجاری که هدفشان غیر انتفاعی است می بایستی هنگام درخواست ثبت توسط اداره ثبت شرکت ها مراتب از اداره کل اطلاعات نیروی انتظامی اسنعلام شود و پس از وصول پاسخ مثبت ، نسبت به ثبت اقدام خواهد شد.
و در موسسات غیرتجاری که هدفشان جلب منافع مادی است موسسین باید پس از به ثبت رساندن موسسه نسبت به اخذ مجوز فعالیت اقدام کنند.
قدر مسلم آن است که موسسات و تشکیلاتی که مقاصد آن ها مخالف با انتظامات عمومی یا نامشروع باشد را نمی توان ثبت کرد.

    مدارک لازم جهت ثبت موسسات غیر تجاری

دو نسخه تقاضانامه ثبت موسسه که به صورت چاپی است.
تنظیم اساسنامه حداقل در دو نسخه
تنظیم صورتجلسه مجمع موسسین حداقل در 2 نسخه
فتوکپی شناسنامه کلیه شرکا
اخذ مجوز در خصوص موضوع موسسه ( در صورت نیاز )
نکته : مهم ترین تفاوت در مدارک لازم جهت ثبت موسسه غیر تجاری با شرکتها در این است که ثبت موسسه نیازی به ارائه گواهی عدم سوء پیشینه برای اعضاء ندارد.

    پس از ثبت موسسه چه اقداماتی ضروری است ؟

به موجب قانون تمامی اشخاص حقوقی که به ثبت می رسند پس از تاریخ ثبت 2 ماه زمان دارند تا نسبت به تشکیل پرونده مالیاتی و اخذ کد اقتصادی اقدام نمایند. لذا موسسات غیرتجاری  می بایست پس از ثبت نسبت به پلمپ دفاتر تجاری، تشکیل پرونده مالیاتی و اخذ کد اقتصادی اقدام نمایند.
در انتها خاطر نشان می شویم متقاضیان محترم ثبت می توانند از طریق موسسه حقوقی کیا به عنوان مشاور و مجری در امور ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری اقدام نمایند.